مشاوره حقوقی

سرزمین عشق

 

 

معرفی به دوستان

 

معرفي این صفحه به يك دوست!
نام دوست:
*ايميل دوست:
نام شما:
ايميل شما:

دریافت کد معرفی

وضعیت آماری

 

 
   
   
   
دادگاه اللکترونیک

ره آورد

  

  

ایستگاه

سامانه قوانین و مقررات

ترجمه سایت

اندیشه

 

 

آب و هوا

 

 


 

شرح داوري

 

داوری در امور مدنی
اشاره
مقررات داوری نخستین بار در سال 1290 در مقررات اصول محاکمات حقوقی پیش بینی شد 0 در حال حاضر باب هفتم از قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ، به این موضوع اختصاص داده شده که به اختصار به آن می پردازیم 0
برابر مقررات جاری ، کلیه اشخاص حق دارند با توافق یکدیگر ، اختلافشان را از طریق ارجاع به یک یا چند داور حل و فصل کنند ؛ البته فرقی ندارد که اختلاف آن ها در دادگاه طرح شده یا نشده باشد یا در صورت طرح در چه مرحله ای از رسیدگی است 0
مزیتی که این شیوه دارد آن است که از این طریق ، اصحاب دعوی بدون هیچ گونه تشریفات اداری و مواجه شدن با اصطلاحات حقوقی و تشریفات دست و پاگیر دادرسی ، با زبان ساده و گاه با هزینه کمتر ، اختلاف خود را حل و فصل می نمایند 0
ارجاع امر به داوری هنگام تنظیم قرارداد
طرفین هر معامله ای حق دارند ضمن معامله یا به موجب قرارداد جداگانه ، توافق کنند که در صورت بروز اختلاف بین آنان ، به داوری مراجعه کنند 0 آن ها می توانند داور یا یا داوران خود را قبل یا بعد از بروز اختلاف تعیین نمایند و حتی می توانند انتخاب داور یا داوران را به شخص ثالث یا دادگاه واگذار نمایند 0
در مورد قراردادهای ما بین اتباع ایران و اتباع خارجی ، طرف ایرانی نمی تواند تا زمانی که اختلاف ایجاد نشده در قرارداد ملتزم شود که :
" در صورت بروز اختلاف ، حل آن را به داور یا داوران یا هیئت حل اختلاف ( با تابعیت خارجی ) موکول می نماید "0 هر معامله ای که در آن برخلاف این قاعده رفتار شود ، در قسمتی که با قانون مخالفت دارد باطل و بدون اثر خواهد بود0
ارجاع به داوری در دعاوی مربوط به اموال عمومی و دولتی
در دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی ( برای مثال دعوی خلع ید از ساختمان وزارت ...) ،ارجاع به داوری پس از تصویب هیئت وزیران و اطلاع مجلس شورای اسلامی صورت می گیرد 0 در مواردی که طرف ، دعوی خارجی یا موضوع دعوی از موضوعاتی باشد که قانون آن را مهم تشخیص داده ، تصویب مجلس شورای اسلامی ضروری است 0
موضوع و مدت داوری
در هر موردی که داور تعیین می شود ، باید موضوع و مدت داوری و مشخصات طرفین و داور یا داوران ( به نحوی که اشتباه رفع شود ) ، تعیین گردد 0 در صورتی که تعیین داور بعد از بروز اختلاف باشد ، موضوع اختلاف که به داوری ارجاع شده ، باید به طور روشن مشخص و مراتب به داوران ابلاغ گردد 0 در مواردی که :
-         طرفین معامله متعهد به معرفی داور شده ولی داور یا داوران خود را معین نکرده باشند ،
-         یا در موقع بروز اختلاف نخواهند یا نتوانند در معرفی داور اختصاصی خود اقدام نمایند ،
-         یا در تعیین داور ثالث تراضی نمایند و تعیین داور به دادگاه یا شخص ثالث نیز محول نشده باشد ،
یک طرف می تواند داور خود را معین کرده و او را به وسیله اظهار نامه رسمی به طرف مقابل خود معرفی و درخواست تعیین داورنماید یا این که نسبت به تعیین داور ثالث تراضی نماید0 در این صورت طرف مقابل مکلف است ظرف مدت 10 روز از تاریخ ابلاغ اظهار نامه ، داور خود را معرفی یا در تعیین داور ثالث تراضی کند 0 هرگاه تا پایان مدت یاد شده اقدامی صورت نگیرد ، ذی نفع می تواند حسب مورد برای تعیین داور به دادگاه مراجعه کند 0
در مواردی که مقرر شده حل اختلاف به یک داور ارجاع شود و طرفین نخواهند یا نتوانند در انتخاب داور تراضی نمایند و نیز در صورتی که :
-         داور یکی از طرفین فوت شود یا استعفا دهد و طرف مقابل نخواهد جانشین او را معین کند ،
-    یا در هر موردی که انتخاب داور به شخص ثالث واگذار شده ، آن شخص از تعیین داور خودداری کند یا تعیین داور از طرف او غیر ممکن باشد ،
هر یک از طرفین می توانند با معرفی داور مورد نظر خود به وسیله اظهارنامه ، از طرف مقابل درخواست نماید که ظرف 10 روز از تاریخ ابلاغ اظهار نامه نظر خود را در مورد داور واحد اعلام کند یا حسب مورد در تعیین جانشین داور متوفی یا مستعفی یا داوری که انتخاب او به وسیله ثالث مقدور نگردیده ، اقدام نماید 0 در صورتی که با انقضای مهلت اقدامی به عمل نیاید ، ذی نفع می تواند برای تعیین داور به دادگاه مراجعه کند 0
هرگاه طرفین ملتزم شده باشند که در صورت بروز اختلاف بین آنان شخص معینی داوری نماید و آن شخص نخواهد یا نتواند به عنوان داور رسیدگی کند و به داور یا داوران دیگری نیز رضایت ندهند ، رسیدگی به اختلاف ، با دادگاه می باشد 0
 چنان چه در قرارداد داوری تعداد داور معین نشده باشد و طرفین نتوانند در تعیین داور یا داوران توافق کنند ، هریک از طرفین باید یک نفر داور اختصاصی معرفی و یک نفر را با توافق یکدیگر به عنوان داور سوم تعیین نمایند 0
چه اشخاصی نمی توانند به عنوان داور انتخاب شوند ؟
اشخاص ورشکسته ، مجنون ، صغیر و سفیه ( کسانی که اعمالشان در امور مالی شان عقلایی نمی باشد ) و نیز کسانی که به موجب حکم قطعی دادگاه یا در اثر آن از داوری محروم شده اند ، نمی توانند به عنوان داور انتخاب شوند 0 حتی اگر طرفین اختلاف با انتخاب آنان موافق باشند ، باز هم نمی توان آنان را به عنوان داور تعیین کرد 0 البته اشخاص زیر نیز از سوی دادگاه به عنوان داور انتخاب نمی شوند مگر آنکه طرفین اختلاف در این امر اتفاق نظر داشته و با یکدیگر موافق باشند :
-         اشخاصی که کمتر از 25 سال سن دارند 0
-         اشخاصی که خودشان در موضوع مورد اختلاف ذی نفع هستند 0
-    اشخاصی که با یکی از طرفین اختلاف رابطه فامیلی (سببی یا نسبی ) تا درجه دوم از طبقه سوم داشته باشند ( برای مثال پدر ، خواهر ، برادرزاده ، پسر عمو و ...)
-         اشخاصی که قیم یا کفیل یا مباشر امور یکی از طرفین اختلاف هستند یا طرفین اختلاف مباشر امور آنان می باشند 0
-         اشخاصی که خود یا همسرانشان وراث یکی از طرفین اختلاف باشند 0
-    اشخاصی که با یکی از طرفین دعوا یا با اشخاصی که رابطه فامیلی ( سببی یا نسبی ) تا درجه دوم از طبقه سوم با یکی از طرفین دعوا دارند ، در گذشته یا درحال حاضر محاکمه کیفری داشته باشند 0
-    اشخاصی که درخود یا همسرانشان یا یکی از فامیل ها ( سببی یا نسبی ) تا درجه دوم از طبقه سوم او ، با یکی از اصحاب دعوی یا همسر یا یکی از فامیل ها ی سببی یا نسبی تا درجه دوم از طبقه سوم او محاکمه مدنی داشته باشند 0
-    کارمندان دولت در حوزه مأموریتشان ( البته باید توجه داشت که کلیه قضات و کارمندان اداری شاغل در دستگاه قضائی نمی توانند داوری کنند هر چند با رضایت و توافق طرفین دعوی باشد )0
حدود اختیارات و وظایف داوران
طرفین اختلاف باید اسناد و مدارک خود را به داوران ارائه و تسلیم نمایند 0 داوران نیز می توانند توضیحات لازم را از آنان بخواهند و اگر برای تصمیم گیری نیاز به نظر کارشناسی دارند ، از کارشناس استفاده کنند 0
داوران در رسیدگی و صدور رأی ، تابع تشریفات و مقررات قانون آیین دادرسی مدنی نیستند ولی باید مقررات داوری را رعایت کنند 0 درهر حال رأی داور باید موجه ومستدل باشد و مخالف مقررات و قوانین ایجاد کننده حق مانند "قانون مدنی " نباشد 0 برای مثال داور نمی تواند در تعیین سهم الارث سهم دختر را دو برابر سهم پسر قرار دهد یا در مورد تخلیه مکان استیجاری غیر تجاری برای مستأجر حق کسب و پیشه تعیین کند 0
رأی داور قابلیت اجرا دارد و اگر محکوم تا 20 روز پس از ابلاغ رأی داور را اجرا نکند ، دادگاه به درخواست ذی نفع ( طبق رأی داور ) ، برگ اجرایی صادر خواهد کرد و همانند احکام دادگاه ها این رأی اجرا خواهد شد 0 باید توجه داشت که رأی در پاره ای از موارد باطل بوده و قابلیت اجرا ندارد 0 این موارد عبارتند از :
- رأی داور برخلاف مقررات و قوانین ایجاد کننده حق باشد 0 برای مثال در مسئله مطالبه وجه نقد ، به این دلیل که رسید مدعی سند عادی است ، از رسیدگی به آن خودداری کند یا در دعوی مطلالبه نفقه زوجه ، از زوج هزینه مسکن را به این دلیل که زن دارای خانه شخصی است ، به حساب نیاورد و ...0
- داور نسبت به مطلبی که موضوع داوری نبوده رأی صادر کرده باشد 0
- داور خارج از حدود اختیارات خود رأی صادر کرده باشد 0 البته در این حالت فقط آن قسمت از رأی که خارج از حدود اختیار او بوده باطل می باشد 0
- رأی داور با آنچه که در دفتر املاک اداره ثبت یا بین طرفین اختلاف در دفتر اسناد رسمی ثبت شده و دارای اعتبار قانونی است ، مخالف باشد 0
- رأی به وسیله داورانی صادر شده باشد که مجاز به صدور رأی نبوده اند 0
-قرارداد راجع به ارجاع امر به داوری بی اعتبار بوده باشد 0
در مورد گفته شده ، هر یک از طرفین اختلاف حق دارد ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ رأی داور به دادگاه شکایت کرده و بطلان رأی داور را درخواست نماید 0 دادگاه نیز مکلف است به درخواست او رسیدگی کرده و هرگاه رأی از موارد مذکور در بالا باشد ، حکم به بطلان آن صادر خواهد کرد به این صورت که تا رسیدگی به اصل دعوی و قطعی شدن رأی دادگاه ، رأی داور متوقف می ماند و اجرا نخواهد شد 0
رأی داور فقط درباره "طرفین اختلاف " ، "اشخاصی که در تعیین داور دخالت و شرکت داشته اند " و " قائم مقام قانونی آن ها " معتبر است و نسبت به سایر اشخاص تأثیری نخواهد داشت 0
داوری در طلاق
قبل از هر چیز باید توجه داشت که دعاوی راجع به "اصل نکاح و فسخ آن " ، " طلاق " و " نسب " قابل ارجاع به داوری نمی باشد 0
موضوع دیگر آن که در تاریخ 28/8/1371 زوج هایی که قصد طلاق و جدایی دارند ، بایستی جهت رسیدگی به اختلاف خود به دادگاه مراجعه و اقامه دعوی کنند 0 اگر اختلاف آنان از طریق دادگاه و داورانی که از سوی دادگاه برگزیده می شوند حل و فصل نگردید ، دادگاه با صدور گواهی عدم امکان سازش ، آنان را به دفاتر رسمی طلاق خواهد فرستاد 0 داوری در طلاق تابع شرایط گفته شده در بندهای دیگر نمی باشد 0 پس از ارجاع امر به داور از سوی دادگاه هر یک از زوجین موظف هستند ظرف 20 روز از آن تاریخ ، یک نفر از بستگان خود را ( که مسلمان و آشنا به مسائل اجتماعی ، خانوادگی و شرعی است ، حداقل 40 سال دارد ، متأهل و معتمد بوده و حسن شهرت نیز دارد ) به دادگاه معرفی کنند 0
در صورتی که بین بستگان زوجین فرد واجد این شرایط وجود نداشت ، یا این که حاضر به پذیرش داوری نبود ، زوجین می توانند داور خود را از بین افراد دیگر که واجد صلاحیت اند تعیین و معرفی کنند 0 در صورت امتناع آنها از معرفی فرد مزبور ، دادگاه رأساً از بین افراد واجد صلاحیت مبادرت به تعیین داور خواهد کرد 0 داوران منتخب زوجین یا منصوب از سوی دادگاه، موظف اند که با برگزاری حداقل دو جلسه با حضور زوجین ، سعی در رفع اختلاف بین آن ها داشته باشند و چنان چه موفق نگردیدند ، نظر خود را بر امکان یا عدم امکان سازش به دادگاه تسلیم نمایند 0 در صورت عدم امکان سازش ، گزارشی کتبی مبنی بر عدم امکان سازش ( مطابق عقد نامه و شروطی که در آن آمده ) ، تعیین تکلیف و صلاحیت سرپرستی فرزندان و حل و فصل مسائل مالی با امضای داوران و زن و شوهر باید تحویل دادگاه شود 0